Nowe spojrzenie na spektrum autyzmu i ADHD

Nowe badanie opublikowane 9 kwietnia 2026 roku w czasopiśmie Molecular Psychiatry wskazuje, że autyzm i ADHD mogą mieć częściowo wspólne mechanizmy biologiczne. Wyniki sugerują, że zamiast dwóch całkowicie odrębnych zaburzeń możemy mówić o różnych ekspresjach podobnych procesów neurorozwojowych. Oznacza to bardziej płynne granice między diagnozami niż zakładano.

ADHD i autyzm — różnice 

ADHD i autyzm są tradycyjnie klasyfikowane jako odrębne jednostki diagnostyczne. ADHD wiąże się głównie z trudnościami uwagi, impulsywnością i regulacją aktywności psychoruchowej, natomiast autyzm obejmuje między innymi różnice w komunikacji społecznej oraz schematyczność zachowań. W praktyce klinicznej często obserwuje się jednak nakładanie objawów oraz współwystępowanie obu profili trudności, co sugeruje bardziej złożony obraz neurobiologiczny.

Badanie z 9 kwietnia 2026 roku opierało się na analizie danych neuroobrazowych oraz genetycznych. Naukowcy nie skupiali się wyłącznie na osobach z diagnozą ADHD lub autyzmu, ale analizowali również natężenie cech neurorozwojowych w populacji ogólnej takich jak impulsywność, trudności ze skupieniem uwagi, czy różnice w funkcjonowaniu społecznym.

Zastosowane podejście wymiarowe daje nowe spojrzenie na objawy ADHD i spektrum autyzmu, zakładając analizę cech

zamiast przypisywania osób do sztywnych kategorii diagnostycznych. Dzięki temu możliwe było uchwycenie bardziej naturalnych różnic w funkcjonowaniu mózgu.

Wspólne mechanizmy ADHD i autyzmu w pracy mózgu

Wyniki badania wskazują na częściowe podobieństwa w funkcjonowaniu sieci mózgowych odpowiedzialnych za uwagę, kontrolę poznawczą oraz przetwarzanie informacji społecznych. Oznacza to że podobne obszary mózgu mogą działać inaczej zarówno u osób z ADHD jak i u osób w spektrum autyzmu.

Badacze podkreślają jednak, że nie oznacza to identyczności tych zaburzeń. Bardziej trafnym wnioskiem jest istnienie wspólnego tła neurorozwojowego, które może prowadzić do różnych wzorców funkcjonowania, w zależności od indywidualnych cech osoby.

Spektrum neurorozwojowe 

Jednym z kluczowych wniosków badania jest wzmocnienie podejścia spektralnego w psychiatrii. Zamiast traktować ADHD i autyzm jako sztywne kategorie, coraz częściej opisuje się je jako kontinuum cech neurorozwojowych o różnym nasileniu. Takie podejście lepiej wyjaśnia dlaczego objawy mogą się nakładać oraz dlaczego osoby z tą samą diagnozą mogą funkcjonować w bardzo różny sposób. Podkreśla również znaczenie indywidualnego profilu funkcjonowania mózgu.

Wnioski z badania mają szczególne znaczenie dla rozumienia funkcjonowania, ponieważ pokazują, że kluczowe może być nie tylko rozpoznanie diagnostyczne, ale także sposób działania konkretnych sieci mózgowych i indywidualny profil cech.

Takie podejście pozwala lepiej rozumieć różnorodność trudności poznawczych, emocjonalnych i społecznych bez upraszczania ich do jednej etykiety diagnostycznej.

Psychoterapia w objawach ADHD i spektrum autyzmu

Najnowsze badania potwierdzają to, co w psychoterapii obserwujemy na co dzień: każdy umysł jest inny, a sztywne etykiety często nie oddają tego, jak naprawdę się czujesz. Skoro ADHD i autyzm współdzielą tak wiele mechanizmów w sposobie działania mózgu, to kluczem do sukcesu nie jest leczenie samej diagnozy, ale wsparcie konkretnego człowieka i jego potrzeb.

W psychoterapii pomagamy Ci zrozumieć Twój osobisty sposób przetwarzania świata, bez oceniania i upraszczania. Zamiast dopasowywać Cię do definicji z podręcznika, oferujemy terapię neuroróżnorodności szytą na miarę, która pomaga wykorzystać mocne strony Twojego umysłu w codziennym życiu.

Źródła:

Grotzinger, A. D., i in. (2026, 9 kwietnia). Brain network architecture reveals shared neurodevelopmental mechanisms across autism and ADHD. Molecular Psychiatry.

Molecular Psychiatry. (2026). Autism and ADHD share neurobiological pathways: New imaging study suggests. Springer Nature.

ScienceDaily. (2026, 8 kwietnia). Brain study reveals hidden link between autism and ADHD. Pobrane z: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/04/260408225941.htm

Autorzy:

Karolina Borek-Cygan, Jakub Cygan